آمپ گیتار چیست؟ آشنایی با آمپلیفایر و تنظیمات آن
آموزشگاه موسیقی فاگوتمقاله هاآمپ گیتار چیست؟ آشنایی با آمپلیفایر و تنظیمات آن
آمپ گیتار چیست؟ آشنایی با آمپلیفایر و تنظیمات آن
اگر برای اولین بار گیتار الکتریک خریده باشید، احتمالاً خیلی زود به وسیله دیگری نیاز پیدا میکنید: آمپ گیتار.
گیتار الکتریک بدون اتصال به آمپ هم صدای ضعیفی تولید میکند، اما این صدا چیزی نیست که معمولاً در آهنگها میشنویم. پیکاپهای گیتار لرزش سیمها را به یک سیگنال الکتریکی تبدیل میکنند و آمپلیفایر این سیگنال را تقویت میکند تا بتوانیم آن را با قدرت بیشتری از بلندگو بشنویم. آمپ علاوه بر بلندتر کردن صدا، نقش مهمی در شکل دادن به شخصیت صدای گیتار هم دارد.
روی بیشتر آمپها پیچهایی با نامهایی مثل گین، ولوم، بیس، میدل و تربل دیده میشود. در بعضی مدلها هم افکت، ریورب، انتخاب نوع صدا و تنظیمات بیشتری وجود دارد.
اگر این اسمها برایتان ناآشناست، نگران نباشید. در ادامه میبینیم آمپ گیتار چیست، چه انواعی دارد و هرکدام از تنظیمات اصلی آن دقیقاً چه کاری انجام میدهند.
آمپ گیتار چیست؟
آمپ گیتار یا آمپلیفایر وسیلهای است که سیگنال ضعیف گیتار الکتریک را دریافت، تقویت و برای پخش از طریق بلندگو آماده میکند.
به زبان ساده، مسیر صدا تقریباً اینطور است:
گیتار ← آمپلیفایر ← بلندگو ← صدایی که میشنویم
اما کار آمپ فقط بلند کردن صدا نیست.
آمپلیفایر میتواند روی ویژگیهای مختلف صدای گیتار تأثیر بگذارد؛ مثلاً:
- صدا را تمیز یا خشن کند.
- مقدار صدای بم را تغییر دهد.
- صداهای میانی را برجستهتر کند.
- صدا را روشنتر یا نرمتر کند.
- ریورب یا افکتهای دیگری به صدا اضافه کند.
- حجم نهایی صدا را کنترل کند.
به همین دلیل ممکن است یک گیتار مشخص با دو آمپ مختلف، شخصیت صوتی کاملاً متفاوتی پیدا کند.
آیا برای گیتار الکتریک حتماً به آمپ نیاز داریم؟
برای تمرین بعضی حرکات دست میتوانید گیتار الکتریک را بدون آمپ هم بنوازید، اما صدای ساز بسیار ضعیف خواهد بود.
اگر میخواهید صدای واقعی پیکاپها، میزان گین، تفاوت پیکاپها و کیفیت اجرای خودتان را بهتر بشنوید، به یک آمپ یا وسیلهای با عملکرد مشابه نیاز دارید. فندر نیز توضیح میدهد که اتصال گیتار الکتریک به آمپ به نوازنده اجازه میدهد صدای کاملتر ساز، کشش نتها و جزئیات اجرای خود را بهتر بشنود.
البته امروزه تنها راه، خرید یک آمپ بزرگ نیست. میتوانید از آمپهای کوچک تمرینی، آمپ هدفونی یا بعضی تجهیزات دیجیتال هم استفاده کنید.
آمپ گیتار چگونه کار میکند؟
برای یک نوازنده مبتدی لازم نیست وارد جزئیات الکترونیکی آمپ شویم. دانستن دو بخش اصلی برای درک تنظیمات کافی است.
بخش اول؛ شکل دادن به صدا
سیگنال گیتار ابتدا وارد بخشی میشود که میتواند روی شخصیت صدا تأثیر بگذارد. در بسیاری از آمپها کنترل گین در همین مرحله قرار دارد.
هرچه گین را بیشتر کنید، بسته به نوع آمپ، صدا میتواند از حالت تمیز خارج شود و خش و دیستورشن بیشتری پیدا کند.
بخش دوم؛ تعیین حجم نهایی صدا
بعد از شکل گرفتن صدا، بخش دیگری آن را برای پخش از بلندگو تقویت میکند. در آمپهایی که کنترل جداگانه دارند، ولوم اصلی بیشتر برای تعیین بلندی نهایی صدا استفاده میشود.
همین تفاوت باعث میشود بتوانید در بسیاری از آمپها صدای خشن داشته باشید، بدون اینکه مجبور باشید صدای بلندگو را خیلی زیاد کنید.
تفاوت گین و ولوم چیست؟
یکی از رایجترین سؤالهای مبتدیان همین است.
گین و ولوم هر دو میتوانند روی شدت سیگنال اثر بگذارند، اما کار اصلی آنها یکسان نیست.
گین چه کاری انجام میدهد؟
گین مشخص میکند سیگنال ورودی با چه شدتی وارد بخش ابتدایی آمپ شود.
در بسیاری از آمپهای گیتار:
گین بیشتر = صدای خشنتر و دیستورشن بیشتر
مثلاً اگر یک صدای تمیز برای پاپ یا جز میخواهید، معمولاً گین را پایینتر نگه میدارید. اگر صدای خشنتر برای راک یا متال میخواهید، میتوانید گین را افزایش دهید. مارشال نیز گین را کنترلی معرفی میکند که با افزایش آن، صدای گیتار خشنتر و تهاجمیتر میشود.
ولوم چه کاری انجام میدهد؟
ولوم بیشتر تعیین میکند صدایی که ساختهاید با چه بلندی از آمپ شنیده شود.
برای مثال میتوانید:
- گین زیاد + ولوم کم = صدای خشن اما با حجم مناسب تمرین
- گین کم + ولوم بیشتر = صدای تمیزتر و بلندتر
داشته باشید.
فندر نیز تأکید میکند که در آمپهای دارای گین و ولوم اصلی جداگانه، میتوان میزان خشن بودن صدا و بلندی نهایی آن را جداگانه کنترل کرد.
بیس، میدل و تربل روی آمپ چه هستند؟
این سه کنترل بخشی از تنظیم صدای آمپ هستند و به شما اجازه میدهند قسمتهای مختلف صدای گیتار را کم یا زیاد کنید.
لازم نیست در ابتدا درگیر اصطلاحات پیچیده فرکانسی شوید. کافی است بدانید هرکدام چه تغییری در چیزی که میشنوید ایجاد میکنند.
بیس؛ کنترل بخش بم صدا
بیس روی قسمتهای بمتر صدا تأثیر میگذارد.
با زیاد کردن بیس، صدا معمولاً پرتر، عمیقتر و سنگینتر میشود.
اما اگر بیس را بیش از حد زیاد کنید، ممکن است صدا کمی گنگ شود و نتها وضوح خود را از دست بدهند؛ بهخصوص هنگام اجرای سریع. مارشال نیز توصیه میکند اگر صدا بیش از حد گنگ و نامشخص شده است، کاهش بیس میتواند به وضوح بیشتر کمک کند.
میدل؛ بخش میانی و شخصیت اصلی صدا
میدل روی فرکانسهای میانی اثر دارد؛ بخشی که نقش زیادی در حضور و بدنه صدای گیتار دارد.
با افزایش میدل، گیتار معمولاً پرتر شنیده میشود و راحتتر خودش را بین سازهای دیگر نشان میدهد.
کم کردن زیاد میدل میتواند صدایی خالیتر و تهاجمیتر ایجاد کند که در بعضی صداهای متال استفاده میشود. در مقابل، افزایش میدل در راک، بلوز و اجرای سولو میتواند باعث شود گیتار واضحتر شنیده شود.
تربل؛ روشنایی و وضوح صدا
تربل روی قسمتهای زیرتر صدا تأثیر دارد.
تربل بیشتر معمولاً باعث میشود صدا:
- روشنتر شود.
- جزئیات بیشتری داشته باشد.
- ضربه پیک واضحتر شنیده شود.
اگر تربل بیش از حد زیاد باشد، ممکن است صدا تیز و آزاردهنده شود. با کاهش آن، صدا معمولاً نرمتر و گرمتر میشود.
تنظیم آمپ را از کجا شروع کنیم؟
اگر تازهکار هستید، لازم نیست از روز اول دنبال «بهترین تنظیم آمپ» بگردید.
مارشال پیشنهاد میکند برای شروع، تنظیمات بیس، میدل و تربل را تقریباً در موقعیت وسط قرار دهید و سپس هرکدام را جداگانه تغییر دهید تا تأثیر آن را با گوش خود بشنوید.
یک روش ساده برای شروع این است:
- ابتدا ولوم را پایین قرار دهید.
- بیس، میدل و تربل را تقریباً وسط بگذارید.
- گین را پایین نگه دارید و یک صدای تمیز بسازید.
- کمی بنوازید و صدای ساز را گوش کنید.
- حالا فقط بیس را تغییر دهید و تفاوت را بشنوید.
- آن را به حالت قبل برگردانید و همین کار را با میدل انجام دهید.
- سپس تربل را امتحان کنید.
- در آخر گین را آرامآرام افزایش دهید و ببینید صدا چگونه خشنتر میشود.
این روش خیلی بهتر از حفظ کردن اعداد آماده است، چون کمک میکند واقعاً یاد بگیرید هر پیچ چه کاری انجام میدهد.
کانال تمیز و کانال خشن چیست؟
بسیاری از آمپها بیش از یک حالت یا کانال دارند.
معمولاً ممکن است با گزینههایی مانند صدای تمیز و صدای خشن روبهرو شوید.
صدای تمیز
در حالت تمیز، صدای گیتار با خش و دیستورشن کمی شنیده میشود. این صدا برای سبکهایی مانند:
- پاپ
- فانک
- جز
- بعضی قسمتهای بلوز
- آرپژهای تمیز
بسیار کاربردی است.
صدای خشن
در کانال خشن یا با افزایش گین، صدا شکستهتر، فشردهتر و قدرتمندتر میشود.
این نوع صدا در:
- راک
- هارد راک
- متال
- بعضی سولوهای بلوز
زیاد استفاده میشود.
یاماها نیز توضیح میدهد که در آمپهای دارای کنترل گین و ولوم اصلی، افزایش گین میتواند دیستورشن ایجاد کند بدون اینکه الزاماً ولوم نهایی خیلی زیاد شود.
ریورب روی آمپ چیست؟
بعضی آمپها افکت ریورب داخلی دارند.
ریورب به صدا حس فضا میدهد؛ انگار گیتار در یک اتاق، سالن یا فضای بزرگتر نواخته شده است.
مقدار کمی ریورب میتواند صدای خشک گیتار را طبیعیتر کند. اگر آن را بیش از حد زیاد کنید، ممکن است نتها با هم مخلوط شوند و وضوح اجرا کمتر شود.
در بعضی آمپهای جدید فقط ریورب وجود ندارد و ممکن است افکتهایی مانند:
- دیلی
- کورس
- ترمولو
- اوردرایو
- دیستورشن
هم داخل دستگاه قرار گرفته باشند.
برای مثال برخی آمپهای مدلینگ فندر و سری تیاچآر یاماها چندین مدل آمپ و افکت مختلف را در یک دستگاه ارائه میکنند.
انواع آمپ گیتار کداماند؟
آمپلیفایرهای گیتار از نظر شیوه ساخت و تولید صدا به چند گروه اصلی تقسیم میشوند.
آمپ تیوب
آمپ تیوب از لامپهای مخصوص الکترونیکی برای تقویت صدا استفاده میکند.
این آمپها به دلیل صدای گرم و واکنش طبیعی به شدت نوازندگی میان بسیاری از نوازندگان محبوب هستند. مارشال و فندر هر دو آمپهای تیوب را با صدای گرمتر و حس نوازندگی پویا معرفی میکنند.
البته آمپ تیوب معمولاً به نگهداری بیشتری نیاز دارد و لامپهای آن نیز ممکن است پس از مدتی نیاز به تعویض داشته باشند.
آمپ ترانزیستوری
در آمپ ترانزیستوری بهجای لامپ از قطعات الکترونیکی استفاده میشود.
این مدلها معمولاً:
- نگهداری سادهتری دارند.
- قابل اعتماد هستند.
- وزن کمتری دارند.
- در بسیاری از مدلها قیمت مناسبتری دارند.
به همین دلیل میتوانند برای تمرین روزانه و شروع نوازندگی گزینه خوبی باشند.
آمپ مدلینگ
آمپ مدلینگ از پردازش دیجیتال برای شبیهسازی صدا و رفتار چند نوع آمپ استفاده میکند.
مثلاً یک دستگاه میتواند چند مدل صدای تمیز، بلوز، راک و متال و همچنین افکتهایی مثل ریورب، دیلی و کورس داشته باشد.
فندر مدلینگ را روشی معرفی میکند که با پردازش دیجیتال، صدای چند نوع آمپ و افکت را در یک دستگاه بازسازی میکند.
برای مبتدیانی که هنوز نمیدانند چه صدایی را بیشتر دوست دارند، آمپ مدلینگ میتواند انتخاب بسیار کاربردی باشد؛ چون امکان امتحان کردن صداهای متنوع را بدون خرید چند پدال جداگانه فراهم میکند.
آمپ کمبو چیست؟
اگر هنگام خرید با واژه «کمبو» روبهرو شدید، مفهوم آن ساده است.
در آمپ کمبو، بخش تقویتکننده و بلندگو داخل یک بدنه قرار دارند.
یعنی دستگاه را برمیدارید، گیتار را به آن متصل میکنید و شروع به نواختن میکنید.
در مقابل، در بعضی سیستمهای حرفهای بخش آمپ و جعبه بلندگو جدا هستند و باید به یکدیگر متصل شوند. مارشال نیز هنگام توضیح راهاندازی آمپ به لزوم اتصال صحیح بخش آمپ و جعبه بلندگو در این نوع سیستمها اشاره میکند.
برای استفاده خانگی و بسیاری از مبتدیان، آمپ کمبو سادهتر و جمعوجورتر است.
برای تمرین در خانه چه آمپی مناسب است؟
برای تمرین خانگی معمولاً به آمپ بسیار قدرتمند نیاز ندارید.
بهتر است بیشتر به امکاناتی توجه کنید که واقعاً استفاده خواهید کرد، مانند:
- اندازه جمعوجور
- کنترل ساده
- خروجی هدفون
- چند نوع صدای مختلف
- افکت داخلی
- امکان پخش آهنگ برای تمرین
- در بعضی مدلها اتصال به رایانه برای ضبط
فندر مدلهای کوچک تمرینی را برای فضای خانگی مناسب میداند و یاماها نیز سری تیاچآر را مشخصاً با تمرکز بر استفاده خارج از صحنه، از جمله تمرین در خانه، طراحی کرده است.
برای یک مبتدی، امکانات کاربردی در ولوم پایین معمولاً مهمتر از قدرت بسیار زیاد آمپ است.
آیا وات بیشتر همیشه به معنی آمپ بهتر است؟
خیر.
وات نشاندهنده توان آمپ است، اما عدد بزرگتر لزوماً به معنی صدای بهتر یا انتخاب مناسبتر برای شما نیست.
آمپهای پرقدرت بیشتر برای تمرین گروهی و اجرا در فضاهای بزرگتر کاربرد دارند، در حالی که مدلهای کوچکتر برای تمرین در خانه مناسبتر هستند. فندر نیز هنگام انتخاب آمپ توصیه میکند توان و اندازه دستگاه را بر اساس فضایی که قرار است در آن بنوازید انتخاب کنید.
اگر بیشتر در اتاق تمرین میکنید، داشتن آمپی که در صدای پایین کیفیت خوبی ارائه دهد، بسیار مهمتر از خرید یک دستگاه بزرگ و پرقدرت است.
اشتباهات رایج مبتدیان در تنظیم آمپ
هنگام شروع بهتر است از چند اشتباه ساده دوری کنید:
- زیاد کردن همه تنظیمات تا آخر
- استفاده از گین بسیار زیاد برای هر نوع موسیقی
- بالا بردن بیش از حد بیس و گنگ شدن صدا
- زیاد کردن تربل تا جایی که صدا تیز شود
- عوض کردن چند تنظیم بهصورت همزمان و نفهمیدن تأثیر هرکدام
- کپی کردن تنظیم یک نوازنده بدون توجه به گیتار و آمپ متفاوت
- تمرکز زیاد روی صدا و فراموش کردن تمرین صحیح نوازندگی
بهتر است هر بار فقط یک تنظیم را تغییر دهید و با گوش خود نتیجه را مقایسه کنید.
سوالات متداول درباره آمپ گیتار
آمپ گیتار چه کاری انجام میدهد؟
آمپ سیگنال ضعیف گیتار الکتریک را تقویت میکند تا بتوان آن را از بلندگو شنید. علاوه بر افزایش حجم صدا، آمپ میتواند رنگ و شخصیت صدا را نیز تغییر دهد.
تفاوت گین و ولوم چیست؟
گین در بسیاری از آمپها بیشتر روی میزان خشن و دیستورشن شدن صدا تأثیر میگذارد، در حالی که ولوم اصلی بلندی نهایی صدا را کنترل میکند.
برای صدای تمیز گین را روی چه مقداری بگذاریم؟
عدد ثابتی برای همه آمپها وجود ندارد. از گین پایین شروع کنید و آن را تا جایی افزایش دهید که صدا همچنان تمیز باقی بماند. رفتار هر آمپ متفاوت است.
برای متال باید گین را تا آخر زیاد کنیم؟
نه لزوماً. گین بیش از حد میتواند وضوح نتها را کمتر کند. بهتر است به اندازهای گین اضافه کنید که صدای موردنظر ایجاد شود و همچنان ریفها واضح شنیده شوند.
آمپ مدلینگ برای مبتدی مناسب است؟
بله. آمپ مدلینگ میتواند چند نوع صدای آمپ و افکت را در یک دستگاه ارائه کند و به مبتدی اجازه دهد بدون خرید تجهیزات متعدد، صداهای مختلف را امتحان کند.
برای تمرین در خانه آمپ بزرگ لازم است؟
خیر. آمپهای کوچک تمرینی برای استفاده خانگی طراحی شدهاند و بعضی از آنها خروجی هدفون، افکت داخلی و امکانات ضبط هم دارند.
جمعبندی
آمپ گیتار فقط وسیلهای برای بلندتر کردن صدای گیتار الکتریک نیست؛ بخش مهمی از صدایی است که در نهایت میشنوید.
گین میزان تمیز یا خشن بودن صدا را کنترل میکند، ولوم بلندی نهایی را تعیین میکند و بیس، میدل و تربل به شما اجازه میدهند رنگ صدا را متناسب با سلیقه و سبک موسیقی خود تغییر دهید. بعضی آمپها نیز افکتهایی مانند ریورب، دیلی و کورس را داخل خود دارند.
اگر تازه شروع کردهاید، لازم نیست تنظیمات پیچیدهای داشته باشید. بیس، میدل و تربل را از حالت میانی شروع کنید، گین را پایین نگه دارید و هر تنظیم را جداگانه تغییر دهید. بعد از مدتی گوش شما یاد میگیرد که هر کنترل چه تأثیری بر صدای گیتار دارد.
برای تمرین در خانه نیز یک آمپ کوچک و ساده یا یک مدلینگ جمعوجور معمولاً کافی است. مهم این است که دستگاه در ولوم مناسب خانه صدای خوبی داشته باشد و تنظیماتش آنقدر پیچیده نباشد که بهجای نوازندگی، تمام وقتتان صرف چرخاندن پیچها شود.
