گرفتگی صدا در خوانندگان؛ علتها، درمان و مراقبت از صدا
آموزشگاه موسیقی فاگوتمقاله هاگرفتگی صدا در خوانندگان؛ علتها، درمان و مراقبت از صدا
گرفتگی صدا در خوانندگان؛ علتها، مراقبت و راههای پیشگیری
برای یک خواننده، صدا همان ساز اصلی اوست. به همین دلیل حتی یک گرفتگی ساده میتواند نگرانکننده باشد؛ مخصوصاً زمانی که نتهای بالا دیگر مثل قبل اجرا نمیشوند، صدا خشدار یا نفسآلود شده یا برای خواندن مجبوریم فشار بیشتری وارد کنیم.
با این حال، گرفتگی صدا یک بیماری مشخص نیست، بلکه یک علامت است و میتواند دلایل مختلفی داشته باشد؛ از استفاده بیش از اندازه از صدا و التهاب موقت گرفته تا رفلاکس، آلرژی یا تغییراتی مانند ندول و پولیپ تارهای صوتی.
به همین دلیل بهترین کار این نیست که برای هر صدای گرفتهای یک نسخه ثابت بپیچیم. ابتدا باید ببینیم گرفتگی از کجا آمده و بعد درباره تمرین یا درمان تصمیم بگیریم.
گرفتگی صدا دقیقاً چیست؟
وقتی تارهای صوتی نتوانند مانند حالت عادی و بهصورت منظم ارتعاش کنند، کیفیت صدا تغییر میکند.
ممکن است صدا:
- خشدار یا زبر شود؛
- نفسآلود شنیده شود؛
- ضعیفتر از حالت معمول باشد؛
- بمتر به نظر برسد؛
- برای تولید آن به تلاش بیشتری نیاز داشته باشیم؛
- یا خواننده بخشی از نتهای همیشگی خود، بهخصوص نتهای بالا، را از دست بدهد.
تارهای صوتی برای تولید صدا باید بهصورت هماهنگ در حنجره ارتعاش کنند. هر عاملی که این حرکت را مختل کند میتواند روی کیفیت صدا تأثیر بگذارد.
علت گرفتگی صدا در خوانندگان چیست؟
گرفتگی صدا همیشه به یک علت اتفاق نمیافتد. حتی در دو خواننده با علائم تقریباً مشابه، دلیل اصلی میتواند متفاوت باشد.
از علتهای رایج میتوان به استفاده زیاد یا نامناسب از صدا، عفونتهای تنفسی، التهاب حنجره، رفلاکس، حساسیت، تماس با دود و مواد تحریککننده و بعضی مشکلات ساختاری تارهای صوتی اشاره کرد.
در خوانندگان یک عامل دیگر نیز اهمیت زیادی دارد: فشار صوتی بیش از توان فعلی صدا.
تمرین طولانی، خواندن مداوم با حجم زیاد، فریاد زدن، اجرا در محیط شلوغ یا تلاش برای رسیدن به نتهایی که هنوز تکنیک آنها تثبیت نشده است، میتواند باعث خستگی و تحریک صدا شود.
آیا گرفتگی صدا یعنی تارهای صوتی آسیب دیدهاند؟
نه همیشه.
گاهی تغییر صدا موقتی است و بعد از یک دوره استفاده سنگین از صدا، سرماخوردگی یا التهاب ایجاد میشود و با برطرف شدن علت، صدا نیز به حالت طبیعی برمیگردد.
اما از روی صدای فرد بهتنهایی نمیتوان تشخیص داد که تارهای صوتی سالم هستند یا خیر.
ممکن است دو نفر صدای نسبتاً مشابهی داشته باشند، اما علت گرفتگی صدای آنها کاملاً متفاوت باشد. به همین دلیل اگر گرفتگی ادامه پیدا کند، تشخیص باید توسط متخصص انجام شود.
وقتی صدا گرفته است، آواز بخوانیم یا نه؟
بهتر است صدای گرفته یا خسته را مجبور به اجرای سنگین نکنید.
National Institute on Deafness and Other Communication Disorders توصیه میکند زمانی که صدا گرفته یا خسته است از صحبت کردن و آواز خواندن بیش از حد خودداری شود و در زمان بیماری نیز به صدا فرصت استراحت داده شود.
یکی از اشتباهات خوانندگان این است که وقتی احساس میکنند صدا مثل همیشه جواب نمیدهد، تلاش میکنند با فشار بیشتری آن را به حالت عادی برگردانند.
مثلاً نت بالا اجرا نمیشود و خواننده بهجای توقف، فشار بیشتری وارد میکند. شاید برای چند لحظه نت از صدا خارج شود، اما این الزاماً به معنی مناسب بودن روش نیست.
اگر برای تولید صدایی که قبلاً راحت بوده ناگهان مجبور به زور زدن شدهاید، بهتر است علت را پیدا کنید.
چرا خواندن روی صدای خسته میتواند مشکل را بیشتر کند؟
وقتی تارهای صوتی تحریک یا متورم باشند، ممکن است ارتعاش و بسته شدن آنها مانند حالت طبیعی انجام نشود.
خواننده در چنین شرایطی گاهی ناخودآگاه سعی میکند با انقباض و نیروی بیشتر کمبود صدا را جبران کند.
این اتفاق میتواند یک چرخه نامناسب ایجاد کند:
صدا خوب جواب نمیدهد، فرد فشار بیشتری میآورد، صدا خستهتر میشود و برای ادامه اجرا باز هم فشار بیشتری لازم میشود.
یکی از اولین نشانهها ممکن است سختتر شدن نتهای بالا، کاهش دامنه صوتی یا افزایش خستگی هنگام خواندن باشد.
ندول تارهای صوتی چیست؟
ندولهای تار صوتی ضایعات خوشخیمی هستند که میتوانند بر اثر فشار و اصطکاک مکرر روی تارهای صوتی ایجاد شوند.
به زبان ساده، گاهی آنها را با پینهای که بر اثر اصطکاک مداوم روی پوست ایجاد میشود مقایسه میکنند.
ندولها میتوانند باعث خشدار شدن صدا، نفسآلود شدن آن، کاهش توانایی تغییر زیر و بمی و خستگی صوتی شوند.
با این حال هر گرفتگی صدایی به معنی ندول نیست.
پولیپ، کیست، التهاب، رفلاکس، عفونت، مشکلات عصبی و عوامل مختلف دیگری نیز میتوانند کیفیت صدا را تغییر دهند. بنابراین تشخیص ندول فقط بر اساس شنیدن صدا کار درستی نیست.
ندول تارهای صوتی چگونه درمان میشود؟
درمان به نوع ضایعه، اندازه آن، علت ایجاد مشکل و شرایط فرد بستگی دارد.
گفتاردرمانی و Voice Therapy یا صوتدرمانی یکی از روشهای مهم درمان مشکلات ناشی از نحوه استفاده از صداست. در برخی شرایط پزشک ممکن است روشهای دیگری مانند استراحت صوتی یا جراحی را نیز در نظر بگیرد. جراحی برای تمام ندولها و مشکلات صوتی ضروری نیست.
نکته مهمتر این است که اگر نحوه استفاده از صدا در ایجاد مشکل نقش داشته باشد، باید آن عادت نیز اصلاح شود؛ وگرنه حتی پس از بهبود اولیه ممکن است مشکل دوباره ایجاد شود.
استراحت صوتی یعنی اصلاً حرف نزنیم؟
استراحت دادن به صدا با توجه به نوع مشکل میتواند شکلهای مختلفی داشته باشد.
برای بسیاری از گرفتگیهای معمول، کاهش استفاده از صدا و کنار گذاشتن آواز، فریاد و صحبت طولانی اهمیت دارد. استراحت صوتی کامل شرایط خاص خودش را دارد و بهتر است زمانی انجام شود که پزشک یا متخصص صدا آن را توصیه کرده باشد.
برای مثال خونریزی تار صوتی یک وضعیت متفاوت است و میتواند به استراحت کامل صدا و بررسی سریع پزشکی نیاز داشته باشد.
بنابراین نمیتوان برای هر فردی که صدایش گرفته، یک تعداد روز ثابت سکوت کامل تعیین کرد.
آیا هنگام گرفتگی صدا میتوان پچپچ کرد؟
پچپچ کردن لزوماً روش مناسبی برای استراحت دادن به صدا نیست.
صحبت بسیار آهسته یا Whisper نیز در بعضی افراد میتواند فشار اضافی ایجاد کند. منابع مراقبت از صدا توصیه میکنند زمانی که صدا خسته یا گرفته است، از افراط در صحبت کردن، فریاد و همچنین پچپچ کردن پرهیز شود.
اگر نیاز زیادی به صحبت ندارید، بهترین کار کاهش استفاده از صداست، نه اینکه تمام مکالمات روزانه را به زمزمه تبدیل کنید.
چه زمانی گرفتگی صدا جدی است؟
گرفتگی کوتاهمدت، بهخصوص همراه با سرماخوردگی یا بعد از استفاده زیاد از صدا، در بسیاری از موارد موقتی است.
اما اگر تغییر صدا حدود سه تا چهار هفته ادامه پیدا کند، بهتر است حنجره توسط پزشک متخصص گوش، حلق و بینی، ترجیحاً متخصص صدا و حنجره، بررسی شود. راهنمای تخصصی AAO-HNS برای گرفتگی مداوم صدا ارزیابی حنجره را حداکثر تا چهار هفته توصیه میکند.
برای خوانندگان حرفهای و افرادی که شغلشان به صدا وابسته است، ممکن است بررسی زودتر نیز اهمیت داشته باشد.
همچنین در صورت وجود علائمی مانند مشکل تنفسی، دشواری بلع، توده در گردن، خون در خلط، درد هنگام صحبت یا بلع یا از دست رفتن ناگهانی و شدید صدا، نباید مراجعه پزشکی را به تعویق انداخت.
استروبوسکوپی تارهای صوتی چیست؟
متخصص گوش، حلق و بینی میتواند با استفاده از آندوسکوپ حنجره و تارهای صوتی را مشاهده کند.
در بررسیهای تخصصیتر صدا، لارنگوسکوپی همراه با استروبوسکوپی میتواند اطلاعات بیشتری درباره نحوه ارتعاش تارهای صوتی در اختیار متخصص قرار دهد.
این بررسی به تشخیص مشکلاتی کمک میکند که صرفاً با شنیدن صدای فرد قابل شناسایی نیستند. ASHA نیز استروبوسکوپی را یکی از ابزارهای مورد استفاده برای بررسی حرکت تارهای صوتی در مشکلاتی مانند ندول و پولیپ معرفی میکند.
برای یک خواننده حرفهای، بررسی دقیق علت گرفتگی بسیار مهمتر از حدس زدن بر اساس صدای شنیدهشده است.
مخاط و خلط زیاد روی صدا از کجا میآید؟
احساس وجود مخاط در گلو میتواند دلایل مختلفی داشته باشد؛ از خشکی و تحریک گرفته تا آلرژی، عفونت یا رفلاکس.
گاهی فرد مرتب گلوی خود را صاف میکند تا این احساس از بین برود، اما صاف کردن مکرر و شدید گلو خودش میتواند باعث تحریک بیشتر شود.
اگر مدام احساس میکنید نیاز دارید گلویتان را صاف کنید، بهتر است علاوه بر توجه به مصرف آب و شرایط محیط، علت اصلی این وضعیت نیز بررسی شود.
صدای صبحگاهی چرا بم و گرفتهتر است؟
خیلیها صبح بعد از بیدار شدن احساس میکنند صدا سنگینتر، بمتر یا خشدارتر از حالت معمول است.
خشکی دهان و گلو در طول خواب، تنفس دهانی، شرایط محیط و تجمع ترشحات میتوانند در این حالت نقش داشته باشند.
معمولاً بهتر است بعد از بیدار شدن به صدا کمی فرصت بدهید و بهجای شروع ناگهانی تمرینهای سنگین، استفاده از صدا را بهآرامی آغاز کنید.
اگر گرفتگی صبحگاهی شدید، مداوم یا همراه با علائم دیگر است، میتواند ارزش بررسی بیشتری داشته باشد؛ بهخصوص اگر احتمال رفلاکس یا مشکل دیگری مطرح باشد. رفلاکس معده و حنجره یکی از علل شناختهشده تغییر صداست.
آب خوردن چه تأثیری بر تارهای صوتی دارد؟
یک باور رایج این است که نوشیدن آب یا عسل مستقیماً تارهای صوتی را خیس و چرب میکند.
از نظر آناتومی چنین اتفاقی نمیافتد. هنگام بلع، نوشیدنی وارد مری میشود، در حالی که تارهای صوتی در مسیر تنفسی قرار دارند.
با این حال هیدراته ماندن بدن برای سلامت صدا مهم است و NIDCD نیز مصرف آب کافی را یکی از توصیههای اصلی برای مراقبت از صدا میداند.
بنابراین نوشیدن آب میتواند بخشی از مراقبت صوتی باشد، اما نباید انتظار داشت یک نوشیدنی خاص بتواند آسیب تارهای صوتی را مستقیماً درمان کند.
عسل، شیر گرم یا نوشیدنیهای گیاهی صدای گرفته را درمان میکنند؟
نوشیدنی گرم ممکن است برای بعضی افراد احساس آرامش ایجاد کند و به کاهش ناراحتی گلو کمک کند، اما این موضوع با «درمان مستقیم تارهای صوتی» متفاوت است.
اگر عسل یا یک نوشیدنی گرم باعث میشود احساس بهتری داشته باشید، میتوانید در صورت نداشتن منع مصرف از آن استفاده کنید؛ اما گرفتگی مداوم صدا را نباید فقط با درمانهای خانگی دنبال کرد.
خصوصاً اگر خواننده هستید و کیفیت صدای شما برای کار یا تحصیل اهمیت دارد، پیدا کردن علت اصلی بسیار مهمتر است.
بخور برای گرفتگی صدا مفید است؟
هوای مرطوب میتواند در کاهش احساس خشکی و تحریک مجاری تنفسی کمککننده باشد و استفاده از رطوبت مناسب محیط نیز یکی از توصیههای مراقبت از صداست.
اما بخور نباید بهعنوان درمان ندول، پولیپ یا سایر ضایعات تارهای صوتی در نظر گرفته شود.
همچنین هنگام استفاده از بخار آب داغ باید مراقب سوختگی صورت و مجاری تنفسی بود. برای ایجاد رطوبت نیز الزاماً نیازی به افزودن گیاه، اسانس یا مواد دیگر نیست؛ بعضی از این مواد حتی ممکن است برای افراد حساس تحریککننده باشند.
آیا رفلاکس معده میتواند صدا را بگیرد؟
بله. برگشت محتویات معده میتواند در بعضی افراد باعث تحریک حنجره و تغییر کیفیت صدا شود.
گاهی فرد حتی سوزش معده واضحی ندارد، اما علائمی مانند گرفتگی صدا، احساس نیاز مکرر به صاف کردن گلو یا سرفه دارد.
با این حال هر گرفتگی صدایی را نباید بدون بررسی به رفلاکس نسبت داد.
راهنمای AAO-HNS توصیه میکند برای گرفتگی منفرد صدا، داروهای ضدرفلاکس، آنتیبیوتیک یا کورتیکواستروئید بهطور تجربی و بدون بررسی حنجره تجویز نشوند.
آیا برای گرفتگی صدا آنتیبیوتیک لازم است؟
نه بهطور خودکار.
بسیاری از گرفتگیهای صدا اصلاً علت باکتریایی ندارند. بنابراین مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک نهتنها راه مناسبی برای درمان گرفتگی نیست، بلکه ممکن است بیفایده باشد.
درمان باید بر اساس علت انجام شود و اگر پزشک تشخیص دهد عفونت خاصی به درمان دارویی نیاز دارد، داروی مناسب را تجویز میکند.
خواب چه تأثیری بر صدای خواننده دارد؟
خوانندگی فقط فعالیت تارهای صوتی نیست؛ بدن برای کنترل تنفس، حفظ وضعیت مناسب و اجرای طولانی به انرژی نیاز دارد.
خستگی جسمی میتواند روی عملکرد صوتی نیز تأثیر بگذارد. NIDCD خواب و استراحت کافی را بخشی از سبک زندگی مناسب برای مراقبت از صدا میداند.
این موضوع بهخصوص در دورههایی مثل اجرای زنده، ضبطهای طولانی یا تمرینات فشرده اهمیت بیشتری پیدا میکند.
وقتی بدن خسته است، کنترل تکنیک نیز دشوارتر میشود.
سیگار چه تأثیری بر صدای خواننده دارد؟
دود سیگار تارهای صوتی را تحریک میکند و میتواند سلامت حنجره را تحت تأثیر قرار دهد. مواجهه با دود دستدوم نیز برای صدا مطلوب نیست.
برای خوانندهای که به کیفیت و دوام صدای خود اهمیت میدهد، دوری از سیگار و دود یکی از مهمترین اصول مراقبت از صداست.
البته ترک سیگار موضوعی فراتر از مراقبت صوتی است و فواید مهمی برای سلامت عمومی بدن نیز دارد.
الکل و صدای خواننده
واکنش افراد به الکل یکسان نیست، اما مصرف آن میتواند با کمآبی بدن یا تشدید مشکلاتی مانند رفلاکس در بعضی افراد همراه باشد.
اگر خوانندگی حرفهای انجام میدهید، بهتر است اثر نوشیدنیها و عادات غذایی مختلف روی صدای خود را بشناسید و قبل از تمرین یا اجرای مهم از مواردی که میدانید کیفیت صدایتان را مختل میکنند دوری کنید.
در کنار آن، دریافت آب کافی اهمیت زیادی دارد.
آیا ضعف بدنی میتواند روی خوانندگی اثر بگذارد؟
بله. خوانندگی حرفهای میتواند فعالیتی نسبتاً پرتقاضا باشد.
کنترل تنفس، حفظ وضعیت بدن و اجرای طولانی به استقامت نیاز دارد. وقتی خواننده بسیار خسته است، احتمال اینکه کنترل تکنیکی او کاهش پیدا کند بیشتر میشود.
به همین دلیل سلامت عمومی، فعالیت بدنی مناسب، خواب کافی و استراحت بخشی از مراقبت حرفهای از صدا محسوب میشوند.
هنگام اجرای زنده مراقب صدای خود باشید
یکی از مشکلات رایج روی صحنه زمانی اتفاق میافتد که خواننده صدای خودش را بهخوبی از مانیتورها نمیشنود.
واکنش طبیعی ممکن است این باشد که ناخودآگاه بلندتر بخواند.
اما بهتر است صرفاً به دلیل اینکه صدای خود را خوب نمیشنوید، فشار بیشتری وارد نکنید. تنظیم مناسب مانیتورینگ و استفاده از میکروفن میتواند از فشار غیرضروری جلوگیری کند. استفاده از تقویتکننده صدا در موقعیتهای مناسب نیز یکی از راهکارهای پیشنهادی برای کاهش فشار صوتی است.
مهمترین اصول مراقبت از صدای خواننده
مراقبت از صدا بیشتر از آنکه به یک نوشیدنی جادویی یا تمرین خاص وابسته باشد، نتیجه مجموعهای از عادتهای صحیح است:
- هنگام گرفتگی یا خستگی صدا، اجرای سنگین را ادامه ندهید.
- آب کافی بنوشید و از خشکی زیاد محیط جلوگیری کنید.
- از فریاد زدن و صحبت طولانی در محیطهای شلوغ پرهیز کنید.
- پچپچ را جایگزین استراحت صوتی نکنید.
- از سیگار و دود دستدوم دوری کنید.
- خواب و استراحت کافی داشته باشید.
- اگر یک تکنیک باعث درد یا فشار غیرطبیعی میشود، آن را ادامه ندهید.
- گرفتگی مداوم را فقط با درمانهای خانگی مدیریت نکنید.
- اگر شغلتان به صدا وابسته است، تغییرات غیرعادی صدا را جدیتر پیگیری کنید.
آیا با صدای گرفته باید صداسازی کنیم؟
اگر صدا بهوضوح گرفته، دردناک یا خسته است، زمان مناسبی برای امتحان کردن تمرینهای سنگین یا توسعه محدوده صوتی نیست.
این تصور که میتوان با چند تمرین صداسازی هر نوع گرفتگی را «باز کرد» درست نیست.
گاهی چیزی که صدا نیاز دارد کاهش فشار و استراحت است و گاهی نیز لازم است ابتدا علت پزشکی مشخص شود.
بعد از برطرف شدن مشکل، تمرین اصولی میتواند به اصلاح عادتی که باعث فشار روی صدا شده کمک کند.
چه زمانی خواننده باید به متخصص مراجعه کند؟
اگر گرفتگی صدا ادامه پیدا کرده، مرتب تکرار میشود یا روی توانایی خواندن شما اثر گذاشته است، بهتر است علت را جدی بررسی کنید.
بهخصوص اگر نتهای همیشگی خود را ناگهان از دست دادهاید، صحبت کردن برایتان دشوار شده، درد دارید یا پس از اجرای سنگین صدایتان بهشدت تغییر کرده است، صرفاً به تمرین بیشتر اکتفا نکنید.
خوانندگان و دیگر افرادی که بهصورت حرفهای از صدا استفاده میکنند در راهنماهای تخصصی جزو گروههایی هستند که ممکن است به ارزیابی زودتر نیاز داشته باشند.
سوالات متداول درباره گرفتگی صدا در خوانندگان
آیا گرفتگی صدا بعد از خوانندگی طبیعی است؟
گرفتگی کوتاهمدت ممکن است پس از استفاده زیاد از صدا اتفاق بیفتد، اما اگر تقریباً بعد از هر تمرین یا اجرا صدایتان میگیرد، بهتر است تکنیک و وضعیت سلامت صدا بررسی شود.
آیا خواندن با صدای گرفته باعث ندول میشود؟
هر بار آواز خواندن با صدای گرفته الزاماً باعث ندول نمیشود، اما فشار و اصطکاک مکرر و نامناسب روی تارهای صوتی میتواند در ایجاد ضایعاتی مانند ندول نقش داشته باشد.
آیا ندول تارهای صوتی همیشه به جراحی نیاز دارد؟
خیر. درمان به شرایط فرد و نوع ضایعه بستگی دارد و صوتدرمانی میتواند بخش مهمی از درمان باشد. جراحی فقط در برخی موارد موردنیاز است.
آیا عسل برای گرفتگی صدا خوب است؟
عسل یا نوشیدنی گرم ممکن است احساس ناراحتی گلو را برای بعضی افراد کاهش دهد، اما مستقیماً تارهای صوتی را درمان نمیکند. اگر گرفتگی طولانی شده است باید علت اصلی بررسی شود.
آیا برای گرفتگی صدا باید سکوت کامل داشته باشیم؟
نه در تمام موارد. میزان استراحت صوتی به علت مشکل بستگی دارد. استراحت کامل صدا در برخی شرایط خاص توصیه میشود، اما بهتر است مدت و نوع آن توسط متخصص تعیین شود.
گرفتگی صدا بعد از چند روز نیاز به پزشک دارد؟
اگر گرفتگی صدا حدود سه تا چهار هفته ادامه پیدا کند، حتی بدون علائم دیگر، ارزیابی حنجره توصیه میشود. در صورت وجود علائم هشدار یا در افرادی که بهصورت حرفهای از صدایشان استفاده میکنند، مراجعه میتواند زودتر لازم باشد.
جمعبندی
گرفتگی صدا برای یک خواننده موضوعی نیست که همیشه بتوان آن را با یک نوشیدنی گرم، چند روز تمرین کمتر یا یک تمرین صداسازی حل کرد.
گاهی علت بسیار ساده و موقت است و گاهی نیز تغییر صدا نشانه مشکلی است که باید دقیقتر بررسی شود.
استفاده بیش از اندازه از صدا، تکنیک نامناسب، التهاب، عفونت، رفلاکس، آلرژی و مشکلاتی مانند ندول، پولیپ یا کیست تارهای صوتی از جمله دلایلی هستند که میتوانند کیفیت صدا را تغییر دهند.
برای خوانندگان، مهمترین نکته این است که درد، فشار و گرفتگی مداوم را بخشی طبیعی از مسیر یادگیری آواز ندانند.
تمرین اصولی، استراحت کافی، آبرسانی مناسب بدن، دوری از دود، استفاده درست از صدا و توجه به اولین نشانههای خستگی میتواند به حفظ سلامت صوتی کمک کند.
و اگر صدا برای مدت طولانی تغییر کرده است، بهجای حدس زدن یا خوددرمانی، بررسی توسط متخصص گوش، حلق و بینی یا متخصص حنجره و صدا امنترین مسیر برای پیدا کردن علت و انتخاب درمان مناسب است.
منابع: Complete Vocal Institute، National Institute on Deafness and Other Communication Disorders (NIDCD)، American Academy of Otolaryngology–Head and Neck Surgery (AAO-HNS) و منابع آموزش اختلالات صوتی ASHA.
